Ετήσια Έκθεση Ανώτατου Δικαστηρίου 2024 – Κύρια Σημεία
Το Ανώτατο Δικαστήριο Κύπρου δημοσίευσε την Ετήσια Έκθεση 2024, την πρώτη μετά την αναδιάρθρωση του Ιουλίου 2023, την οποία χαρακτηρίζει ως μία από τις σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις στη δικαιοσύνη από την ίδρυση της Δημοκρατίας.
Πρόκειται για την πρώτη ετήσια έκθεση μετά την αναδιάρθρωση της δικαστικής εξουσίας τον Ιούλιο του 2023, την οποία το Ανώτατο Δικαστήριο χαρακτηρίζει ως μία από τις σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις στη διοίκηση της Δικαιοσύνης από την ίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η ίδια η δημοσίευση μιας ετήσιας έκθεσης μπορεί να θεωρηθεί ως θετική εξέλιξη, καθώς σηματοδοτεί αυξημένη δέσμευση στη διαφάνεια, τη λογοδοσία και τη συστηματική αξιολόγηση της αποδοτικότητας της Δικαιοσύνης.
Σύμφωνα με την έκθεση, μία από τις βασικές εξελίξεις ήταν η διάσπαση του πρώην Ανωτάτου Δικαστηρίου σε δύο χωριστά όργανα: το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο, αποτελούμενο από εννέα δικαστές, και το Ανώτατο Δικαστήριο, αποτελούμενο από επτά δικαστές, το οποίο πλέον λειτουργεί ως τριτοβάθμια δικαιοδοσία σε αστικές και ποινικές υποθέσεις. Επίσης, μέσω αυτών των μεταρρυθμίσεων θεσπίστηκε ειδικό Εφετείο με 16 δικαστές, το οποίο – όπως σημειώνει το Δικαστήριο στην έκθεσή του – αποσκοπεί στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της κατ’ έφεση κρίσης.
Η ετήσια έκθεση αναφέρει επιπλέον ότι έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος στη μείωση των καθυστερήσεων. Συγκεκριμένα, καταγράφεται μείωση κατά 61% στις υποθέσεις που είχαν καταχωρισθεί πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2018, μείωση κατά 33% στις υποθέσεις που καταχωρίστηκαν μεταξύ Ιανουαρίου 2019 και Ιουνίου 2022, καθώς και συνολικό ποσοστό εκκαθάρισης 46% των καθυστερημένων αστικών υποθέσεων και εφέσεων.
Ωστόσο, θα πρέπει να σημειωθεί ότι άλλες ανεξάρτητες έρευνες παρουσιάζουν λιγότερο αισιόδοξη εικόνα, υποδεικνύοντας ότι οι συστημικές καθυστερήσεις εξακολουθούν να αποτελούν επίμονο πρόβλημα, επηρεάζοντας τους διαδίκους και την αποτελεσματική απονομή της Δικαιοσύνης. Η απόκλιση αυτή αναδεικνύει την ανάγκη για συνεχή παρακολούθηση και περαιτέρω μεταρρυθμίσεις, ώστε οι βελτιώσεις που δηλώνονται σε θεσμικό επίπεδο να αντικατοπτρίζονται σε πρακτικά αποτελέσματα για όσους προσφεύγουν στη Δικαιοσύνη.
Η Ετήσια έκθεση επισημαίνει επίσης την εισαγωγή των νέων Κανόνων Πολιτικής Δικονομίας την 1η Σεπτεμβρίου 2023, οι οποίοι, σύμφωνα με το Δικαστήριο, εκσυγχρονίζουν τη διαχείριση των υποθέσεων, παρέχοντας στους δικαστές μεγαλύτερο διαδικαστικό έλεγχο και απλοποιώντας τις διαδικασίες για ταχύτερη και πιο αποτελεσματική εκδίκαση. Οι προσπάθειες ψηφιοποίησης της δικαστικής λειτουργίας περιγράφονται επίσης ως συνεχιζόμενες, με την έκθεση ν’ αναγνωρίζει αρχικές δυσκολίες στην πλατφόρμα e-Justice αλλά και να παρουσιάζει σχέδια για την εφαρμογή ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης υποθέσεων.
Πρόσθετα μέτρα που αναφέρονται στην έκθεση, περιλαμβάνουν νομοσχέδιο που εισάγει την υποχρεωτική διαμεσολάβηση για αστικές διαφορές έως €10.000, το οποίο, σύμφωνα με το Δικαστήριο, αποσκοπεί στη μείωση του φόρτου υποθέσεων και την προώθηση εναλλακτικών μεθόδων επίλυσης διαφορών. Η έκθεση αναφέρεται επίσης στην επέκταση του προγράμματος επαγγελματικής κατάρτισης της Σχολής Δικαστών Κύπρου, με 13 εξειδικευμένα σεμινάρια που οργανώθηκαν σε συνεργασία με θεσμούς όπως ο Οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο και το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ, καλύπτοντας θέματα όπως η αξιολόγηση αποδεικτικών στοιχείων, οι πρακτικές επιμέτρησης ποινών, το δίκαιο της ΕΕ και η εφαρμογή των νέων δικονομικών κανόνων.
