Η Τουρκική στρατιωτική εισβολή του 1974 σηματοδότησε μια ολοκληρωτική ρήξη στον κοινωνικό ιστό της Κύπρου. Σε ότι αφορά ειδικά στην Τουρκοκυπριακή κοινότητα, η βίαιη αλλαγή του 1974 απελευθέρωσε ποικιλόμορφες δυναμικές που σχετίζονταν τόσο με το νέο ιδεολογικό πλαίσιο που επιβλήθηκε, όσο και με το νέο οικονομικό περιβάλλον.
Αυτά ήταν μερικά από τα όσα συζητήθηκαν και αναλύθηκαν σε βάθος στη δεύτερη από μια σειρά επίκαιρων διαλέξεων σχετικά με την Τουρκοκυπριακή κοινότητα που διοργανώνει το Κέντρο Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων του Πανεπιστημίου Λευκωσίας.
Ο Δρ. Νίκος Μούδουρος (Τουρκικές και Μεσανατολικές Σπουδές), υπεύθυνος για τη σειρά αυτή των διαλέξεων, επικεντρώθηκε στην ανάλυση της διαδικασίας οικοδόμησης χωριστών δομών εξουσίας, στην εμφάνιση του νέου πολιτικού συστήματος, καθώς και στην οικονομία των «λαφύρων πολέμου». Μέρος της συζήτησης που ακολούθησε αποτέλεσαν οι κοινωνικές αντιπαραθέσεις της εποχής καθώς και η άνοδος της αντιπολίτευσης-πάντα στην Τουρκοκυπριακή κοινότητα.
«Το πραξικόπημα και η εισβολή πρέπει να αντιμετωπισθούν ως γεγονότα με ισχυρές δυναμικές σχηματισμού ενός ‘σημείου μηδέν’, μιας εντελώς νέας κατάστασης πραγμάτων, πάνω στην οποία οικοδομήθηκαν νέες οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές πραγματικότητες με συγκεκριμένες συνέπειες», υπέδειξε ο Δρ. Μούδουρος.
Σε ότι αφορά στην Τουρκοκυπριακή κοινότητα, η εισβολή του 1974 είχε δύο πολύ συγκεκριμένες και ολοκληρωμένες σε εύρος συνέπειες σε ιδεολογικό επίπεδο: Από τη μία πλευρά το «σημείο μηδέν», και επομένως η έναρξη μιας εντελώς νέας διαδικασίας με δυναμικό χαρακτήρα. Η δια της βίας εδαφική διχοτόμηση της Κύπρου, ήταν αρχικά μια εξέλιξη που φάνηκε να εκπληρώνει τους στόχους του εθνικιστικού προγράμματος της δεκαετίας του 1950. «Μετά την εισβολή ο Ντενκτάς αναδείχθηκε σε μια πανίσχυρη προσωπικότητα που, λόγω των ιδεολογικών δυναμικών της περιόδου, αύξησε την εξουσία του, τόσο μέσα στην τ/κ κοινότητα, όσο και μέσα στην Τουρκία», επισήμανε ο ομιλητής. Από την άλλη πλευρά, σε ό,τι αφορά την Τουρκία, η στρατιωτική νίκη στην Κύπρο έφερε τη βίαιη και άμεση αλλαγή των γεωπολιτικών ισορροπιών προς όφελός της. «Άλλωστε η ίδια η στρατιωτική επέμβαση ήταν και μια μορφή προσπάθειας επιβολής της μορφής λύσης του Κυπριακού προβλήματος, από την πλευρά της Άγκυρας», τόνισε, επισημαίνοντας παράλληλα, πως αυτή η εξέλιξη ενίσχυσε τις προοπτικές ανάπτυξης μιας αποικιοκρατικού τύπου πολιτικής και οικονομικής παρέμβασης στα βόρεια εδάφη του νησιού. «Πριν από την εισβολή, ο κυπριακός χώρος στο γεωπολιτικό όραμα της Τουρκίας, ήταν ένας χώρος ‘απειλής’ για την εθνική της ασφάλεια, που η μετάβασή (ένωσή) του με την Ελλάδα θα απειλούσε την ίδια την ύπαρξη του Τουρκικού κράτους, ενώ θα ενίσχυε την περικύκλωση του από την Ανατολική Μεσόγειο», πρόσθεσε.
Ο Δρ. Μούδουρος στη διάλεξη του μίλησε για τις επιπτώσεις του εκτουρκισμού, εξ αιτίας του οποίου από το 1980 και ύστερα άλλαξαν τα πάντα, ακόμα και τα ονόματα των πόλεων και των κατεχόμενων περιοχών, ενώ τόνισε πως η Κύπρος, ως χώρα, έχασε την αυτονομία και τον πλουραλισμό της. Αναφέρθηκε στην πολιτική των «αμπαλαριών», των αποθηκών δηλαδή, όπου συγκεντρώνονταν τα «λάφυρα» της λεηλασίας της ε/κ κοινότητας καθώς και στον «τσουπέ», τα ράσα του Μακαρίου, που κατηγορούνταν όσοι από τους τ/κ αντιδρούσαν στην πολιτική της Άγκυρας.
Σκοπός της σειράς των διαλέξεων για την Τουρκοκυπριακή κοινότητα είναι η μελέτη της, ιδιαίτερα από το 1974 μέχρι και σήμερα, ενώ επιδιώκεται η όσο το δυνατό πιο ολοκληρωμένη παρουσίαση των εξελίξεων μέσα από την ενεργοποίηση διαφορετικών αναλυτικών εργαλείων και θεωρητικών πλαισίων. Οι διαλέξεις διεξάγονται στις εγκαταστάσεις του Πανεπιστημίου Λευκωσίας (αίθουσα Μ106 στο κτίριο Millennium) στη Μακεδονίτισσα, κάθε Πέμπτη στις 17:30-20:30.
