Η ανακήρυξη και η ίδρυση του ψευδοκράτους με την ονομασία «Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου» το 1983 ήταν τομή στην εξέλιξη του Κυπριακού προβλήματος και συνέπεσε με μια εποχή που στην Τουρκία κυβερνούσε μια πολύ σκληρή, σχεδόν απάνθρωπη, στρατιωτική χούντα. Ήταν η δικτατορία του Εβρέν. Η κατάσταση στην Τουρκία θύμιζε την κατάσταση στην Ελλάδα αμέσως μετά τον εμφύλιο πόλεμο ενώ παράλληλα η πετρελαϊκή κρίση είχε δημιουργήσει μεγάλο πανικό στις διεθνείς αγορές.
Αυτά ήταν μερικά από τα όσα συζητήθηκαν και αναλύθηκαν με κάθε λεπτομέρεια στην τρίτη στη σειρά επίκαιρων διαλέξεων που διοργανώνει το Κέντρο Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων του Πανεπιστημίου Λευκωσίας με θέμα την Τουρκοκυπριακή Κοινότητα.
Σύμφωνα με τον υπεύθυνο των διαλέξεων Δρ. Νίκο Μούδουρο (Τουρκικές και Μεσανατολικές Σπουδές) η στρατιωτική εισβολή της Τουρκίας στην Κύπρο το 1974 προκάλεσε σημαντικές ανακατατάξεις τόσο στο σύνολο του κοινωνικού και του πολιτικού ιστού της Κύπρου, όσο και στην κοινωνική δομή, την πολιτική οργάνωση αλλά και τη συλλογική ταυτότητα της Τουρκοκυπριακής κοινότητας.
«Η ανακήρυξη του ψευδοκράτους ήταν, κατά την άποψη μου, μια προειλημμένη απόφαση», επισήμανε ο Δρ. Μούδουρος, ο οποίος επικεντρώθηκε στις εξελίξεις που οδήγησαν στην ανακήρυξη του ψευδοκράτους το 1983 αλλά και στις συνέπειες που αυτή η δυναμική είχε στην πολιτική και οικονομική δομή της τ/κ κοινότητας. Βασικός άξονας της παρουσίασης ήταν η εξαγωγή του Τουρκικού μοντέλου εκσυγχρονισμού της εποχής στην Τουρκοκυπριακή κοινότητα και οι αντιδράσεις που προκάλεσε. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο συζητήθηκαν οι διαφορετικές αντιλήψεις των πολιτικών δυνάμεων και των ιδεολογικών ρευμάτων της τ/κ κοινότητας με την ιδέα ενός δεύτερου κράτους στην Κύπρο.
«Στις 13 Μαΐου του 1983 η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ενέκρινε το ψήφισμα 37/253, στο οποίο αναφερόταν ότι η κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας ήταν η μόνη νόμιμη κυβέρνηση στο νησί, καλούσε τις πλευρές να αποφύγουν μονομερείς ενέργειες, καταδίκαζε την προσπάθεια παραχώρησης τίτλων ιδιοκτησίας για περιουσίες προσφύγων και καλούσε σε σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ελευθεριών. Το ψήφισμα αυτό, όπως έδειξαν οι εξελίξεις ήταν μια από τις πιο ισχυρές αφορμές για την κορύφωση της εκστρατείας Ντενκτάς με στόχο τη μονομερή ανακήρυξη της ανεξαρτησίας», υπέδειξε ο ομιλητής.
Στις 17 Ιουνίου του 1983 υιοθετήθηκε από τους τ/κ η προοπτική μονομερούς ανακήρυξης ανεξαρτησίας. Όπως τόνισε ο Δρ. Μούδουρος, σε αυτή την ανακήρυξη υπογραμμιζόταν ότι οι τ/κ «ήταν ένας εκ των δύο ίσων λαών της Κύπρου που είχε το δικαίωμα στην αυτοδιοίκηση. Αυτός ο λαός-σύμφωνα με την απόφαση- είχε το δικαίωμα να ζει στη γη του ελεύθερα, με ένα δημοκρατικό σύστημα, να μπορεί να υπερασπίζεται την εθνική και πολιτιστική του ταυτότητα καθώς και τα εθνικά του δικαιώματα». Παράλληλα υπογραμμιζόταν πως δε θα γινόταν αποδεκτή καμιά λύση που να επανέφερε τις συνθήκες προ του 1974, αλλά ούτε και η όποια προσπάθεια των ε/κ να επιβάλλουν αποφάσεις στον τ/κ λαό, που είχε το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης. «Μέσα στην πολυπλοκότητα των συνθηκών της εποχής ο Ντενκτάς αντιλαμβανόταν πως για να προχωρήσει στη δημιουργία όρων για λύση δύο κρατών, θα έπρεπε να αξιοποιήσει προς όφελός του συγκεκριμένες εξελίξεις στην ίδια την Άγκυρα, όπως για παράδειγμα οι εσωτερικές αντιπαραθέσεις και η πολιτική αστάθεια της Τουρκίας».
Ο ομιλητής αναφέρθηκε εκτενώς στις μεθοδεύσεις του Ντενκτάς στην Κύπρο, στον Οζάλ και την τ/κ αντιπολίτευση που βρέθηκαν μπροστά σε τετελεσμένα γεγονότα, στη νέα θεσμική συγκρότηση καθώς και στο Οικονομικό Πρωτόκολλο Συνεργασίας Τουρκίας-ψευδοκράτους («ΤΔΒΚ»).
Οι διαλέξεις διεξάγονται στην αίθουσα Μ106 των εγκαταστάσεων του Πανεπιστημίου Λευκωσίας στη Μακεδονίτισσα, κάθε Πέμπτη στις 17:30-20:30.