Τα εγκαύματα και τα ζεματίσματα είναι θερμικά τραύματα στο δέρμα. Και τα δύο αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο.

Το έγκαυμα προκαλείται από ξηρή θερμότητα – για παράδειγμα, από επαφή με ένα αναμμένο σίδερο ή φωτιά. Το ζεμάτισμα προκαλείται από έκθεση σε καυτά υγρά ή αέρια, όπως ζεστό νερό ή ατμός.

Τα εγκαύματα μπορεί να είναι πολύ επώδυνα και μπορεί να προκαλέσουν:

• ερυθρότητα ή ξεφλούδισμα του δέρματος
• φουσκάλες
• πρήξιμο
• λευκό ή καμένο δέρμα

Η ένταση του πόνου δεν αντικατοπτρίζει πάντα τη σοβαρότητα του εγκαύματος. Είναι δυνατόν ένα πολύ σοβαρό έγκαυμα να μην προκαλεί σχεδόν καθόλου πόνο.

Θεραπεία εγκαυμάτων 

Για να αντιμετωπίσετε ένα έγκαυμα, ακολουθήστε τις παρακάτω συμβουλές πρώτων βοηθειών:

• απομακρύνετε αμέσως το άτομο από την πηγή θερμότητας
• κρατήστε το έγκαυμα κάτω από δροσερό ή χλιαρό τρεχούμενο νερό βρύσης για 20 λεπτά. Ποτέ μην βάζετε πάγο, παγωμένο νερό, ή οποιεσδήποτε κρέμες ή λιπαρές ουσίες όπως βούτυρο πάνω στην πληγή.
• αφαιρέστε τυχόν ρούχα ή κοσμήματα που βρίσκονται κοντά στο έγκαυμα, συμπεριλαμβανομένων των πανών αν πρόκειται για βρέφη – αλλά μην αφαιρείτε οτιδήποτε έχει κολλήσει στο δέρμα
• βεβαιωθείτε ότι το άτομο παραμένει ζεστό – χρησιμοποιώντας, για παράδειγμα, μια κουβέρτα, αλλά προσέξτε να μην την τρίψετε πάνω στο έγκαυμα
• καλύψτε το έγκαυμα τοποθετώντας κολλητική μεμβράνη – για εγκαύματα στο χέρι, μπορείτε επίσης να χρησιμοποιήσετε ένα καθαρό πλαστικό σακουλάκι
• χρησιμοποιήστε αναλγητικά όπως παρακεταμόλη ή ιβουπροφαίνη για να αντιμετωπίσετε τον πόνο
• εάν το πρόσωπο ή τα μάτια σας έχουν υποστεί εγκαύματα, καθίστε όσο το δυνατόν πιο όρθιοι, αντί να ξαπλώνετε – αυτό βοηθά στη μείωση του πρηξίματος

Πότε να απευθυνθείτε στον ιατρό σας

Τα πιο σοβαρά εγκαύματα απαιτούν επαγγελματική ιατρική φροντίδα. Για τα παρακάτω, θα πρέπει να μεταβείτε στο τμήμα επειγόντων περιστατικών ενός νοσοκομείου:

• όλα τα χημικά και ηλεκτρικά εγκαύματα
• μεγάλα ή βαθιά εγκαύματα – κάθε έγκαυμα μεγαλύτερο από το χέρι σας
• εγκαύματα που προκαλούν λευκή ή ανθρακωμένη επιδερμίδα – οποιουδήποτε μεγέθους
• εγκαύματα στο πρόσωπο, τα χέρια, τα χέρια, τα πόδια, τα πόδια ή τα γεννητικά όργανα που προκαλούν φουσκάλες
• εάν κάποιος έχει εισπνεύσει καπνό ή αναθυμιάσεις

Αν κάποιος έχει εισπνεύσει καπνό ή αέρια, θα πρέπει επίσης να αναζητήσει ιατρική προσοχή.

Μερικά συμπτώματα μπορεί να καθυστερήσουν και μπορεί να περιλαμβάνουν:

• βήχα
• πονόλαιμο
• δυσκολία στην αναπνοή
• εγκαύματα στο πρόσωπο

Τα άτομα που διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο από τις επιπτώσεις των εγκαυμάτων, όπως τα παιδιά κάτω των πέντε ετών και οι έγκυες γυναίκες, θα πρέπει επίσης να λάβουν ιατρική φροντίδα μετά από έγκαυμα ή εγκαύματα.

Το μέγεθος και το βάθος του εγκαύματος θα αξιολογηθούν και η πληγείσα περιοχή θα καθαριστεί πριν από την εφαρμογή επιδέσμου. Σε σοβαρές περιπτώσεις, μπορεί να συσταθεί χειρουργική επέμβαση με δερματικό μόσχευμα.

Τύποι εγκαύματος

Τα εγκαύματα αξιολογούνται ανάλογα με το πόσο σοβαρά έχει τραυματιστεί το δέρμα σας και ποια στρώματα του δέρματος έχουν επηρεαστεί. Το δέρμα σας έχει τρία στρώματα:

• η επιδερμίδα – το εξωτερικό στρώμα του δέρματος
• η δερμίδα – το στρώμα ιστού ακριβώς από κάτω, το οποίο -περιέχει αιμοφόρα αγγεία, νεύρα, ιδρωτοποιούς αδένες και τριχοθυλάκια
• το υποδόριο λίπος ή υποδόρια – το βαθύτερο στρώμα του δέρματος, το οποίο αποτελείται κυρίως από λιπώδη ιστό

Υπάρχουν τέσσερις βασικοί τύποι εγκαύματος, τα οποία τείνουν να έχουν διαφορετική εμφάνιση και διαφορετικά συμπτώματα:

1. Επιφανειακό επιδερμικό έγκαυμα – όπου η επιδερμίδα έχει τραυματιστεί. Το δέρμα σας θα είναι κόκκινο, ελαφρώς πρησμένο και επώδυνο, αλλά χωρίς φουσκάλες.
2. Επιφανειακό δερμικό έγκαυμα – όπου η επιδερμίδα και μέρος της δερμίδας έχουν τραυματιστεί· το δέρμα σας θα είναι ωχρό ροζ και επώδυνο, και μπορεί να υπάρχουν μικρές φουσκάλες.
3. Βαθύ δερμικό ή μερικής πάχους έγκαυμα – όπου η επιδερμίδα και η δερμίδα έχουν τραυματιστεί. Aυτός ο τύπος εγκαύματος κάνει το δέρμα σας να κοκκινίσει και να εμφανίσει κηλίδες. Tο δέρμα μπορεί να είναι ξηρό ή υγρό, να πρηστεί και να εμφανίσει φουσκάλες, και μπορεί να είναι πολύ επώδυνο ή ανώδυνο.
4. Πλήρους πάχους έγκαυμα – όπου και τα τρία στρώματα του δέρματος (η επιδερμίδα, η δερμίδα και το υποδόριο λίπος) έχουν τραυματιστεί. Το δέρμα είναι καμένο και ο ιστός από κάτω μπορεί να φαίνεται ωχρός ή μαυρισμένος, ενώ το υπόλοιπο δέρμα θα είναι ξηρό και λευκό, καφέ ή μαύρο χωρίς φουσκάλες, ενώ η υφή του δέρματος μπορεί επίσης να είναι δερματώδης ή κηρώδης.

Πρόληψη εγκαυμάτων 

Τα βρέφη και τα μικρά παιδιά είναι ευάλωτα στα εγκαύματα. Για να μειώσετε την πιθανότητα το παιδί σας να έχει ένα σοβαρό ατύχημα στο σπίτι μπορείτε μεταξύ άλλων:

• να κρατάτε το παιδί σας μακριά από την κουζίνα όποτε είναι δυνατόν
• να δοκιμάζετε τη θερμοκρασία του νερού του μπάνιου
• να χρησιμοποιείτε τον αγκώνα σας προτού βάλετε το βρέφος ή το νήπιο σας στην μπανιέρα
• να κρατάτε τα σπίρτα, τους αναπτήρες και τα αναμμένα κεριά μακριά από τα μικρά παιδιά
• να κρατάτε τα ζεστά ροφήματα μακριά από τα μικρά παιδιά

Περαιτέρω συμβουλές

Αν χρειάζεστε συμβουλές σχετικά με ένα έγκαυμα ή εγκαύματα, μπορείτε:

• Να καλέστε τον προσωπικό σας γιατρό
• Να μεταβείτε στο πλησιέστερο Τμήμα Ατυχημάτων και Επειγόντων Περιστατικών (ΤΑΕΠ)