Στρατηγικός σχεδιασμός αντί κινήσεων εντυπωσιασμού

Του Πέτρου Ζαρούνα*

Το μεγάλο πρόβλημα της παρούσας κυβέρνησης είναι η πρόταξη των επικοινωνιακών σκοπιμοτήτων αντί της ουσίας. Η απουσία ειδικών συμβούλων στο προεδρικό και ο πλεονασμός των επικοινωνιακών λειτουργών αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα που ενισχύει την πιο πάνω άποψη. Η απενεργοποίηση του Γεωστρατηγικού Συμβουλίου και του Συμβουλίου Ενεργειακής Στρατηγικής δεν είναι καθόλου τυχαία. Δυστυχώς κινούμαστε σε λογικές τακτικών χειρισμών στη βάση των εσωτερικών προτεραιοτήτων αντί ενός στρατηγικού σχεδιασμού. Οι πτήσεις των ελληνικών F-16 εντάσσονται σε αυτά τα πλαίσια. Αντί της ουσίας που είναι η κάλυψη των κενών στις υποδομές της αεροπορικής βάσης Α. Παπανδρέου επιλέχθηκε ο εντυπωσιασμός με τις πτήσεις πάνω από το χώρο της παρέλασης. Η κίνηση αυτή έπασχε και στο ότι έγινε σε ακατάλληλο χώρο και χρόνο στέλλοντας αντιφατικά πολιτικά μηνύματα. Μιλούσαμε για τη κατάργηση των εγγυητριών δικαιωμάτων και την ίδια στιγμή είχαμε τα αεροσκάφη της μίας των εγγυητριών να υπερίπτανται του χώρου της παρέλασης. Ας αποφασίσουμε τι θέλουμε. Τα ελληνικά αεροσκάφη είναι χρήσιμο να επιχειρούν πάνω από τη Κύπρο με άλλες ευκαιρίες και ειδικά στα πλαίσια κοινών ασκήσεων των δύο χωρών ή ακόμα και ασκήσεων με συμμετοχή και τρίτων χωρών. Προς αποφυγή της όποιας παρανόησης ο υποφαινόμενος ήταν τη δεκαετία του ‘90 υποστηρικτής της θέσης ότι η ΚΔ είναι σύμμαχος με την Ελλάδα στη βάση των συνθηκών του 1960 και μέσα σε αυτά τα πλαίσια και όχι μέσα στην ασάφεια του Ενιαίου Αμυντικού Χώρου έπρεπε να αναπτύσσει τις αμυντικές της σχέσεις με την Ελλάδα. Σήμερα όμως υπάρχουν νέα δεδομένα. Κατά πρώτο έχουμε αναδείξει στα πλαίσια των διαπραγματεύσεων για επίλυση του Κυπριακού την ανάγκη κατάργησης των συμφωνιών εγγυήσεων και συμμαχίας του 1960. Κατά δεύτερο μετά το 2004 ΚΔ και Ελλάδα είναι εταίροι στα πλαίσια της ΕΕ και δεσμεύονται από τη συνθήκη της Λισαβόνας ενώ συμμετέχουν ενεργά και στην PESCO. Κατά τρίτο οι δύο χώρες έχουν κτίσει τριμερείς συνεργασίες με χώρες της Ανατολικής Μεσογείου όπως το Ισραήλ και η Αίγυπτος που περιλαμβάνουν και το τομέα της άμυνας και της ασφάλειας. Και κατά τέταρτο και εξ ίσου σημαντικό οι δυο χώρες ευρίσκονται σε πορεία αναβάθμισης των αμυντικών τους σχέσεων με τις ΗΠΑ. Όλα αυτά καθιστούν αναγκαίο και χρήσιμο οι αμυντικές τους σχέσεις να πάρουν ευρωπαϊκό χρώμα στη βάση των άρθρων της συνθήκης της Λισαβόνας περί αμοιβαίας συνδρομής και αλληλεγγύης. Τμήματα της μεταξύ τους αμυντικής συνεργασίας μπορούν να πάρουν πολυμερή μορφή με τη συμμετοχή των άλλων ευρωπαίων ή περιφερειακών εταίρων. Επιπρόσθετα αντί των προηγούμενων αντιδράσεων από πλευράς ΗΠΑ τώρα μπορούμε να έχουμε σε πολλές πτυχές των αμυντικών σχέσεων μας με την Ελλάδα αμερικανική συναίνεση και συνεισφορά. Είναι απαραίτητο να αφήσουμε στην άκρη τα επικοινωνιακά παιγνίδια. Ήρθε η ώρα να προχωρήσουμε με σοβαρότητα στον απαραίτητο στρατηγικό σχεδιασμό και την υλοποίηση του. Πρώτο μας βήμα θα πρέπει να είναι η ολοκλήρωση της Στρατηγικής Εθνικής Ασφάλειας που ευρίσκεται ξεχασμένη στα συρτάρια του ΥΠΕΞ και του Προεδρικού. Δεύτερο βήμα η ενεργοποίηση των δύο Συμβουλίων ή εναλλακτικά η δημιουργία του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας όπως όλοι σχεδόν οι υποψήφιοι πρόεδροι είχαν υποσχεθεί. Τρίτο βήμα η πλήρης εφαρμογή του νόμου για την ΚΥΠ που θα επιτρέψει και την ενίσχυση της με το απαραίτητο επιστημονικό προσωπικό. Τέταρτο η προετοιμασία ενός πολιτικό-διπλωματικού σχεδίου δράσης για αντιμετώπιση των εν εξελίξει προσπαθειών της Τουρκίας για δημιουργία μίας νέας κατάστασης πραγμάτων. Σε διαφορετική περίπτωση θα βρεθούμε ως χώρα σοβαρά εκτεθειμένοι.

*Ο κ. Πέτρος Ζαρούνας είναι διεθνολόγος και ήταν μέχρι πρόσφατα Γραμματέας του Γεωστρατηγικού Συμβουλίου (2014-2017)